Bij gebiedsontwikkeling werken verschillende overheden en bedrijven samen aan een project. Zo'n regionaal project combineert functies als wonen, werken, water en natuur in één plan. Met de nieuwe Tracéwet moet voorbereiding en uitvoering van infrastructuurprojecten plaatsvinden binnen 7 jaar (in plaats van 14 jaar).
Leegstand van bedrijventerreinen, krimp in dichtbevolkt gebied, spookdorpen... Het komt allemaal voor in Nederland; veelal voortgekomen uit de aanbodgestuurde economie van groei en welvaart. 2012 biedt grote kansen om te anticiperen op dit rigoureus veranderende maatschappelijke beeld.
Dat betekent dat nu, meer dan ooit tevoren, de tijd rijp is voor grote veranderingen. Doorgaan op de oude weg kan niet langer. En er zijn al enkele goede voorbeelden hoe nieuwe wegen bewandeld worden. De rijksoverheid treedt verder naar de achtergrond. Er ontstaat meer decentrale verantwoordelijkheid bij provincies en gemeenten. Maar daar blijft het niet bij: voor het eerst in de geschiedenis komt de verandering echt op gang naar vraaggericht bouwen.
Er vinden forse verschuivingen in de vastgoedwereld plaats. Per type opgave (vernieuwing of transformatie, schaal, aantal partijen) zijn bovendien weer andere verschuivingen en uiteindelijke uitkomsten te verwachten.
Voor grootschalige gebiedsontwikkeling vallen in grote lijnen de volgende verschuivingen waar te nemen:
Open planproces
Het planproces verschuift van vastomlijnd proces met een beperkt aantal partijen naar een open planproces met ruimte voor vele kleine en grote partijen.
Organische groei
Het gebied wordt geleidelijk, passend bij de op dat moment heersende opvattingen en behoeften, ontwikkeld.
Geen blauwdruk
De uiteindelijke invulling is niet vast te leggen. Een stip op de horizon bepaalt de gezamenlijke ambitie. De weg hiernaartoe wordt continu geëvalueerd en bijgesteld.
Eigenaar-gebruikersmodel
Een groot deel van de ontwikkelingen wordt geïnitieerd en uitgevoerd door de eigenaren en/of gebruikers. Marktpartijen en gemeenten zijn hierbij faciliterend.
Vraaggericht
De marktbehoefte staat centraal.
Nieuw instrumentarium
Er is nieuw instrumentarium nodig dat ruimte biedt aan een geleidelijke groei met veel verschillende partijen, maar tegelijkertijd wel leidt tot een goede kwaliteit en gedeelde ambitie.
Verschuivingen huidige rollen
Dit betekent dat nieuwe partijen in beeld komen, maar heeft ook een verschuiving in de taken van de huidige partijen tot gevolg.
Sociaal rendement
De kosten voor grondaankoop en herontwikkeling zijn bij binnenstedelijke locaties hoog. Zeker wanneer - zoals bij veel bedrijventerreinen - grondsanering noodzakelijk is. In veel gevallen zal dit leiden tot een negatief saldo. Om de investeringen toch rendabel te maken, zal het sociaal rendement meegewogen moeten worden bij de investeringsbeslissing.